Pracodawca nie może zakazać swojemu pracownikowi udzielania informacji mediom (prasa, radio, telewizja), ani też nie może utrudniać dostępu dziennikarzy do zatrudnionych przez siebie pracowników.
Pracownik, jak każdy obywatel, korzysta z konstytucyjnie zagwarantowanego prawa wolnoÅ›ci wypowiedzi. Art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 26.01.1984 r. Prawo prasowe (“prawo prasowe”) potwierdza tÄ™ zasadÄ™ mówiÄ…c, że każdy obywatel, zgodnie z zasadÄ… wolnoÅ›ci sÅ‚owa i prawem do krytyki, może udzielać informacji prasie. Ponadto artykuÅ‚ ten precyzuje, że nikt nie może być narażony na uszczerbek lub zarzut z powodu udzielenia informacji prasie, jeżeli dziaÅ‚aÅ‚ w granicach prawem dozwolonych. Jest to doprecyzowanie zawartej w art. 54 Konstytucji RP wolnoÅ›ci wyrażania swoich poglÄ…dów oraz pozyskiwania i rozpowszechniania informacji.
Zatrudniony pracownik, w związku z prowadzoną przez pracodawcę działalnością, może udzielać prasie informacji w dwóch sytuacjach.
Ustawowy obowiÄ…zek udzielania prasie informacji
Po pierwsze pracownik może realizować nałożony na pracodawcę obowiązek informowania prasy o działalności przez niego prowadzonej. Art. 11 prawa prasowego nakłada na pracodawców obowiązek udzielenia prasie informacji, szczegółowo określając jak taki obowiązek powinien być realizowany. Zobowiązani do udzielania informacji są w następującej kolejności: kierownicy jednostek, ich zastępcy lub rzecznicy prasowi, o ile takie stanowiska są wyodrębnione u danego pracodawcy. Udzielając informacji na temat działalności prowadzonej przez pracodawcę pracownik może działać w ramach swoich obowiązków (będąc na przykład zastępcą kierownika lub rzecznikiem prasowym), może także działać na wyraźne polecenie pracodawcy (choć jego stanowisko de facto nie wiąże się z tzw. działalnością marketingową czy public relations).
Udzielanie informacji prasie we własnym imieniu
W praktyce może również pojawić się sytuacja, kiedy pracownik, w tym kierownik jednostki, jego zastępca lub rzecznik prasowy, będzie udzielać prasie informacji w swoim własnym imieniu. Jest to sytuacja, którą należy odróżnić od udzielania informacji dotyczącej działalności prowadzonej przez pracodawcę. W tym zakresie, o ile wypowiedzi pracowników mieszczą się w granicach prawem dozwolonych, pracodawcy nie wolno podejmować działań mających na celu ograniczenie możliwość wypowiadania się przez pracowników. Pracodawca nie może też utrudniać dostępu dziennikarzy do pracowników. Jest to wyraźnie przewidziane w prawie prasowym, a za tłumienie krytyki (co może się wyrażać poprzez utrudnianie kontaktów pomiędzy pracownikami a dziennikarzami) są przewidziane sankcje w postaci grzywny lub kary ograniczenia wolności.
Tak więc w sytuacji, kiedy pracownik chce wypowiedzieć się do prasy w swoim własnym imieniu (na przykład wyrazić swoją opinię w związku z działaniami pracodawcy lub opinię dotyczącą kondycji lub stosunków panujących w zakładzie pracy), pracodawca nie może mu tego skutecznie uniemożliwić. Wszelkie działania pracodawcy podejmowane w tym zakresie, np. poprzez zakaz umieszczony w regulaminie pracy lub umowie o pracę, będą działaniami bezprawnymi. Jedynie w sytuacji, kiedy pracownik chce wypowiadać się w imieniu pracodawcy, nie ma pełnej swobody. Pracodawca może bowiem kontrolować jego wypowiedzi i komentarze udzielane w jego (pracodawcy) imieniu.
A co z tajemnicą przedsiębiorstwa?
Aby mieć pewność, że pracownik udzielajÄ…c informacji prasie, zarówno robiÄ…c to w imieniu pracodawcy, jak i w swoim wÅ‚asnym imieniu, nie wyjawi tajemnicy przedsiÄ™biorstwa, pracodawca może siÄ™ zawczasu zabezpieczyć. Może podpisać z pracownikiem umowÄ™ o zakazie konkurencji, w której szczegółowo zdefiniuje, jakie informacje sÄ… dla niego szczególnie ważne i których ujawnienie wiÄ…zać siÄ™ bÄ™dzie z konsekwencjami dla pracownika. Niezależnie od zawarcia umowy o zakazie konkurencji, ujawniajÄ…c tajemnicÄ™ przedsiÄ™biorstwa prasie pracownik (lub byÅ‚y pracownik) może popeÅ‚nić czyn nieuczciwej konkurencji. Zakres pojÄ™cia “tajemnica przedsiÄ™biorstwa” szczegółowo reguluje art. 11 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. ObowiÄ…zek zachowania takiej tajemnicy wiąże pracownika w czasie trwania stosunku pracy, jak i przez okres 3 lat po jego ustaniu. Nie dochowanie takiej tajemnicy stanowi czyn nieuczciwej konkurencji, za który ustawa przewiduje surowe sankcje dla pracownika (lub byÅ‚ego pracownika).
Zapraszam Państwa do zapoznania się z krótką informacją dotyczącą sposobów rozwiązania umowy o zakazie konkurencji oraz tzw. pracowniczych czynów nieuczciwej konkurencji.
