Co do zasady przepisy prawa pracy przewidują, że urlop jest okresem nieprzerwanego wypoczynku pracownika. W praktyce istnieją jednak sytuacje, w których pracodawca może odwołać swojego pracownika z urlopu. Powinien on przy tym zawsze pamiętać, jakie okoliczności tworzą po jego stronie takie uprawnienie, jak korzysta się z niego w praktyce i jakie konsekwencje może to dla niego spowodować.
Zgodnie z przepisami prawa pracy pracodawca może odwołać swojego pracownika z urlopu tylko wtedy, gdy zaistniały okoliczności, których nie dało się przewidzieć w chwili rozpoczynania przez pracownika urlopu. Przyjmuje się dodatkowo, że można pracownika odwołać z urlopu tylko pod warunkiem, że jego nieobecność spowodowałaby poważne zakłócenia toku pracy. Prawo nie podaje przykładowych sytuacji spełniających powyższe przesłanki, może tu wchodzić na przykład w grę: kontrola ZUS lub urzędu skarbowego (gdy pracownik pracuje w dziale finansowym lub w kadrach), pojawienie się znaczącego zamówienia, wypadek osoby zastępującej pracownika podczas urlopu czy też awaria maszyny, którą tylko przebywający na urlopie pracownik może naprawić.
OdwoÅ‚anie z urlopu – polecenie sÅ‚użbowe
Odwołanie z urlopu powinno być traktowane jak polecenie służbowe, a ocena czy zaszły przesłanki do wydania takiego polecenia należy tylko i wyłącznie do pracodawcy. Obowiązkiem pracownika jest stawienie się w miejscu pracy i podjęcie pracy. W razie niepodporządkowania się powyższym obowiązkom pracodawca może wyciągnąć w stosunku do pracownika konsekwencje określone przepisami prawa, poczynając od pozbawienia pracownika premii, na dyscyplinarnym zwolnieniu z pracy kończąc.
Nie oznacza to oczywiście, że pracownik jest całkowicie pozbawiony ochrony w sytuacji, gdy pracodawca bezpodstawnie przerwie mu wypoczynek. Kiedy w wyniku niepodporządkowania się przez pracownika poleceniu przerwania urlopu pracodawca rozwiąże z pracownikiem umowę o pracę w trybie dyscyplinarnym lub ją wypowie, pracownik może zwrócić się o pomoc do sądu pracy. W takiej sytuacji sąd pracy zbada, czy zostały spełnione przesłanki odwołania z urlopu i to na pracodawcy będzie spoczywał obowiązek wykazania, że odwołanie z urlopu było zasadne.
W związku z powyższym warto, pomimo że przepisy prawa pracy tego nie wymagają, wręczyć pracownikowi odwołanie z urlopu w formie pisemnej. Pozwoli to uniknąć w przyszłości sporu na temat rzeczywistej podstawy odwołania pracownika z urlopu. Oczywiście nie zawsze jest to możliwe, często bowiem informacja o konieczności powrotu do pracy jest przekazywana przez pracodawcę telefonicznie lub za pośrednictwem poczty elektronicznej. Warto jednak pamiętać o uzupełnieniu w możliwie szybkim terminie teczki osobowej pracownika o pisemną informację na temat przyczyny odwołania go z urlopu.
Urlop a telefon służbowy
Aby odwołanie pracownika z urlopu mogło być skuteczne, musi ono do niego dotrzeć. Należy więc odpowiedzieć sobie na pytanie, czy pracodawca może wymagać od pracownika, by ten zabrał ze sobą na wakacje służbowy telefon komórkowy i odbierał połączenia lub podał dane adresowe swojego wakacyjnego miejsca pobytu. Prawo pracy nie reguluje wprost tej kwestii. W praktyce przeważa pogląd, że stawianie takich żądań przez pracodawcę jest możliwe tylko i wyłącznie wobec pracowników zajmujących kierownicze stanowiska. Pojawiają się również głosy, że mogliby zostać do tego zobligowani również profesjonaliści odpowiedzialni za nagłe awarie, jednakże sprawa ta cały czas pozostaje nierozstrzygnięta w doktrynie. Zawsze jednak pracodawca powinien pamiętać, że zasadność takich żądań (zabrania telefonu służbowego lub podania miejsca wakacyjnego pobytu), w przypadku sporu sądowego, będzie badana z uwzględnieniem okoliczności danej sprawy i że nie ma jednoznacznej reguły postępowania w tej kwestii.
