Zatrudniając specjalistę ds. marketingu, który będzie tworzył materiały reklamowe naszej firmy, być może i Państwo stanęliście przed pytaniem o dopuszczalność zastosowania w takim przypadku 50 % tzw. autorskich kosztów uzyskania przychodu. W praktyce jest to możliwe, jednak po spełnieniu określonych przesłanek, o których jest mowa poniżej.
Istotą zagadnienia jest to, czy tzw. autorskie koszty uzyskania przychodu w wysokości 50 % z tytułu rozporządzenia prawami autorskimi przez pracownika na rzecz pracodawcy, przewidziane w art. 22 ust 9 pkt. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, można stosować do pracowników, którzy wśród swoich obowiązków mają między innymi tworzenie utworów w rozumieniu przepisów prawa autorskiego. Chodzi w tym miejscu na przykład o różnego rodzaju opinie, raporty, analizy, foldery reklamowe itp. Utworem pracowniczym będzie także stworzony przez programistę program komputerowy, kwestia zastosowania do niego autorskich kosztów uzyskania przychodu będzie jednak przedmiotem osobnego artykułu.
Po pierwsze – pracownik musi być twórcÄ…
Pierwszym z warunków zastosowania autorskich kosztów uzyskania przychodu jest wykonywanie przez pracownika, w ramach swoich obowiązków, pracy o charakterze twórczym, skutkującej powstaniem utworu w rozumieniu przepisów prawa autorskiego. Stosownie do postanowień art. 1 ust. 1 prawa autorskiego utworem jest każdy przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze, ustalony w jakiejkolwiek postaci, niezależnie od wartości, przeznaczenia i sposobu wyrażenia. Tak więc jeżeli praca osoby zatrudnionej będzie polegała miedzy innymi na tworzeniu rzeczy o indywidualnym i oryginalnym charakterze, wówczas w takim zakresie będziemy mieli do czynienia z pracownikiem- twórcą.
Po drugie – utwór musi być “pracowniczy”
Z utworami pracowniczymi będziemy mieli do czynienia jedynie w przypadku, kiedy do zakresu obowiązków zatrudnionej osoby (określonych w umowie o pracę) będzie należało wykonywanie takich utworów lub jeżeli wykonanie takiego utworu zostanie pracownikowi polecone i polecenie to będzie się mieściło w granicach obowiązków tego pracownika. Tak więc należy pamiętać, że z utworem pracowniczym możemy mieć do czynienia jedynie wówczas, kiedy powstał on przy wykonywaniu obowiązków pracowniczych. Samo stworzenie utworu w godzinach pracy, jeżeli nie było związane z wykonywaniem obowiązków przez pracownika powoduje, że nie będziemy mieli do czynienia z utworem pracowniczym.
Po trzecie – musi nastÄ…pić rozporzÄ…dzenie
Stosownie do treÅ›ci art. 22 ust 9 pkt. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, 50 % koszty uzyskania przychodu można stosować w przypadku korzystania przez twórców z praw autorskich lub rozporzÄ…dzania przez nich tymi prawami. Z uwagi na fakt, że co do zasady autorskie prawa majÄ…tkowe do utworów pracowniczych przechodzÄ… z chwilÄ… przyjÄ™cia na pracodawcÄ™, zwykle bÄ™dziemy mieli do czynienia z rozporzÄ…dzeniem prawami autorskimi. WyjÄ…tkowa sytuacja pojawia siÄ™ w chwili stworzenia przez pracownika programu komputerowego – w tym przypadku bowiem nie mamy do czynienia z rozporzÄ…dzeniem autorskim prawem majÄ…tkowym tylko z “pierwotnym nabyciem” tych praw przez pracodawcÄ™. WyjÄ…tek ten jednak bÄ™dzie opisany w osobnym artykule.
Po czwarte – przychód musi być jasno ustalony
Skoro już stwierdziliśmy, że nasz pracownik jest twórcą w rozumieniu przepisów prawa autorskiego, tworzy tzw. utwory pracownicze, w stosunku do których następuje rozporządzenie prawami autorskimi, pojawia się pytanie co jeszcze należy zrobić, aby móc zastosować autorskie koszty uzyskania przychodu.
Otóż ostateczną przesłanką jest właściwe rozdzielenie wynagrodzenia uzyskanego z tytułu uzyskania przychodu przez pracownika w związku z rozporządzeniem autorskimi prawami na rzecz pracodawcy od wynagrodzenia uzyskanego z tytułu wykonywania pozostałych obowiązków. Wynagrodzenie za rozporządzenie autorskimi prawami majątkowymi, o ile nie zostało odmiennie uregulowane w umowie o pracę, jest uwzględnione w całości wynagrodzenia, jakie pracownik otrzymuje z tytułu wykonywania przez niego wszystkich swoich obowiązków wynikających z umowy o pracę.
Rozgraniczenie pomiędzy wynagrodzeniem za rozporządzenie prawami autorskimi a wynagrodzeniem za wykonywanie pozostałych obowiązków wynikających z umowy o pracę nie może być szacunkowe i powinno być oparte o konkretne kryterium. Chodzi bowiem o dokładne wskazanie przychodu, w stosunku do którego zastosowanie będą miały koszty autorskie. Tylko w przypadku precyzyjnie określonego przychodu z praw autorskich izby skarbowe przyznają, że autorskie koszty mogą zostać zastosowane. Potwierdza to również orzecznictwo sadów administracyjnych wskazując jednocześnie, że aby móc zastosować takie autorskie koszty, konieczne jest spełnienie przesłanki w postaci odpowiedniego wyodrębnienia pracy twórczej pracownika od wykonywania przez niego pozostałych obowiązków określonych w umowie o pracę.
PodsumowujÄ…c, po speÅ‚nieniu okreÅ›lonych warunków, o których byÅ‚a mowa powyżej, możliwe jest stosowanie autorskich kosztów uzyskania przychodu do tych utworów pracowniczych, w stosunku do których możemy mówić o rozporzÄ…dzeniu prawami autorskimi. DecydujÄ…c siÄ™ jednak na takÄ… optymalizacjÄ™ z korzyÅ›ciÄ… dla pracowników (którzy uzyskajÄ… wiÄ™ksze wynagrodzenie “na rÄ™kÄ™”), pracodawca powinien pamiÄ™tać, że to na nim ciąży ryzyko poprawnego odprowadzania zaliczek na podatek dochodowy. Jeżeli bowiem w wyniku zastosowania podwyższonych autorskich kosztów uzyskania przychodu odprowadzi on za maÅ‚e zaliczki na podatek dochodowy, to kiedy rozliczenie takie zakwestionuje organ skarbowy on, a nie pracownik bÄ™dzie musiaÅ‚ zapÅ‚acić różnicÄ™ wraz z odsetkami. On również bÄ™dzie musiaÅ‚ dochodzić od pracowników zwrotu nienależnie wypÅ‚aconej im części wynagrodzenia, powstaÅ‚ej w wyniku zastosowania autorskich kosztów.
