Od kilku lat menedżerowie zarządzający przedsiębiorstwami czy projektami na podstawie kontraktów menedżerskich, poddani są restrykcyjnym regułom podatkowym i ubezpieczeniowym. Mimo, że nie są pracownikami, stosuje się do nich zasady opodatkowania i oskładkowania takie jak przy przychodach ze stosunku pracy: symboliczne zryczałtowane koszty uzyskania przychodów, opodatkowanie dochodów według progresywnej skali podatkowej, zaliczki na podatek pobierane przez płatnika, pełne ubezpieczenie społeczne (vide notka: http://www.blogprawopracy.pl/blog/2010/01/przedsiebiorczy-menedzerowie-przykuci-do-skali/). Nic dziwnego zatem, że menedżerowie szukają sposobów na zmniejszenie swoich obciążeń publicznoprawnych. Takim sposobem miało być wykonywanie usług menedżerskich za pośrednictwem spółki jawnej.
Pomysł wydawał się prosty
Dwóch lub wiÄ™cej menedżerów zawiÄ…zuje spółkÄ™ jawnÄ… lub komandytowÄ…, i spółka ta Å›wiadczy ich dotychczasowym klientom usÅ‚ugi w zakresie zarzÄ…dzania, najczęściej ze wskazaniem konkretnego menedżera – wspólnika jako desygnowanego do Å›wiadczenia usÅ‚ug w danym przedsiÄ™biorstwie. Menedżerowie osiÄ…gajÄ… wtedy przychody nie z dziaÅ‚alnoÅ›ci wykonywanej osobiÅ›cie (art. 10 ust. 1 pkt 2 updof), ale z tytuÅ‚u udziaÅ‚u prowadzenia dziaÅ‚alnoÅ›ci gospodarczej w postaci uczestnictwa w spółce osobowej (art. art. 10 ust. 1 pkt 3 updof). Oznacza to peÅ‚ne odliczanie kosztów prowadzonej dziaÅ‚alnoÅ›ci, dopuszczalność opodatkowania podatkiem liniowym oraz możliwość ograniczenia siÄ™ do minimalnej wymaganej skÅ‚adki na ubezpieczenie spoÅ‚eczne.
Tak zorganizowana dziaÅ‚alność menedżerska byÅ‚aby wiÄ™c traktowana tak samo jak każda inna dziaÅ‚alność gospodarcza w sektorze usÅ‚ug. Menedżerowie mogliby odliczać koszty samochodów, laptopów i najnowszych telefonów komórkowych, cz też podróży sÅ‚użbowych i specjalistycznych szkoleÅ„, a zamiast pÅ‚acić horrendalnie wysokie skÅ‚adki na ZUS, mogliby przeznaczyć te Å›rodki na prywatne ubezpieczenia emerytalne, odÅ‚ożyć je “na czarnÄ… godzinÄ™” lub wydać. BiorÄ…c pod uwagÄ™, że wynagrodzenia menedżerów z reguÅ‚y dość szybko wkraczajÄ… w wyższy przedziaÅ‚ skali podatkowej (w 2010 roku wynosi on 85 528 zÅ‚) opodatkowany stawkÄ… 32%, korzystna byÅ‚aby dla nich także możliwość opodatkowania podatkiem liniowym w wysokoÅ›ci 19%.
Dlaczego “byÅ‚aby” a nie “jest”?
Otóż koncepcja ta jest dość konsekwentnie odrzucana przez organa skarbowe, które twierdzą iż przychody uzyskane z tytułu umów o zarządzanie przedsiębiorstwem, kontraktów menedżerskich lub umów o podobnym charakterze stanowią przychody z działalności wykonywanej osobiście, nawet jeżeli umowy te zawierane są w ramach prowadzonej przez podatnika pozarolniczej działalności gospodarczej w formie osobowej spółki cywilnej, jawnej czy komandytowej. Źródłem tych przychodów dla wspólnika jest bowiem nadal działalność wykonywana przez niego osobiście. Dopóki więc usługi zarządzania wykonywane są przez wspólników osobiście (a nie za pośrednictwem personelu zatrudnionego w spółce menedżerskiej) decydującym kryterium dla podatkowej kwalifikacji przychodu jest typ działalności (usługi menedżerskie) oraz osobisty sposób ich wykonywania. Zmiana zasad opodatkowania wspólników-menedżerów byłaby więc możliwa tylko po istotnej zmianie sposobu prowadzenia działalności przez spółkę menedżerską i rozwinięcia jej w przedsiębiorstwo posługujące się podległym personelem. Jest to oczywiście sprzeczne z rynkowymi oczekiwaniami co do menedżerów, których wybiera się właśnie ze względu na osobiste kwalifikacje i umiejętności.
Kolejna sÄ…dowa batalia
Menedżerowie bÄ™dÄ…cy wspólnikami osobowych spółek menedżerskich, którzy zdecydowali siÄ™ na odwoÅ‚ania od niekorzystnych dla siebie interpretacji podatkowych, wygrali w ubiegÅ‚ym roku kilka spraw w wojewódzkich sÄ…dach administracyjnych  (m. in. w Warszawie, Gliwicach i WrocÅ‚awiu). Jednak dyrektorzy izb skarbowych nie poddajÄ… siÄ™ i skarżą niekorzystne dla fiskusa wyroki wojewódzkich sÄ…dach administracyjnych  do Naczelnego SÄ…du Administracyjnego. W jednej z tych spraw skÅ‚ad orzekajÄ…cy Naczelnego SÄ…du Administracyjnego w ostatnich dniach grudnia 2009 roku postanowiÅ‚ skierować pytanie prawne do poszerzonego 7-osobowego skÅ‚adu sÄ™dziów Naczelnego SÄ…du Administracyjnego. Wskazuje to, iż sÄ™dziowie Naczelnego SÄ…du Administracyjnego również majÄ… wÄ…tpliwoÅ›ci co do tego, czy przychody wspólników z udziaÅ‚u w spółce jawnej lub komandytowej, uzyskujÄ…cej przychody na podstawie umów o zarzÄ…dzanie przedsiÄ™biorstwem, kontraktów menedżerskich lub umów o podobnym charakterze, sÄ… przychodami z dziaÅ‚alnoÅ›ci gospodarczej, a tym samym – czy mogÄ… być opodatkowane podatkiem liniowym.
Sprawa opodatkowania menedżerów była już przedmiotem analiz na najwyższych szczeblach sądownictwa. W 2007 roku wypowiedział się w tej kwestii Trybunał Konstytucyjny, który uznał iż szczególne zasady opodatkowania menedżerów, aczkolwiek bardzo dolegliwe dla tej grupy zawodowej, są zgodne z konstytucją. Oczekiwane orzeczenie składu 7 sędziów NSA w sprawie opodatkowania udziałów w spółkach menedżerskich (o którym poinformujemy na blogu, gdy tylko zostanie wydane) będzie kolejnym kamieniem milowym w sporze menedżerów z fiskusem.
