Podatek liniowy w stawce 19 % jest podstawowym dobrodziejstwem podatkowym, z którego mogą cieszyć się w Polsce przedsiębiorcy będący osobami fizycznymi. Niestety nie wszyscy. Ustawodawca zdecydował bowiem, że z tego dobrodziejstwa nie mogą skorzystać menedżerowie świadczący usługi w zakresie zarządzania przedsiębiorstwem i usługi podobne. Ich dochody zawsze będą podlegać opodatkowaniu skalą podatkową. Jak by tego było mało prawo ogranicza możliwość uwzględnienia przez menedżera wydatków związanych ze sprawowaniem zarządu tak dalece, że w praktyce menedżer płaci podatek od swojego przychodu a nie dochodu.
Sytuacja podatkowa menedżera Å›wiadczÄ…cego usÅ‚ugi na podstawie umów o wykonywania czynnoÅ›ci z zakresu zarzÄ…dzania przedsiÄ™biorstwem lub umów o podobnym charakterze (dalej: kontraktów menedżerskich) w zasadzie nie różni siÄ™ w zależnoÅ›ci od tego czy usÅ‚ugi te Å›wiadczy w ramach przedsiÄ™biorstwa czy też nie (na potrzeby niniejszego wpisu z zakresu pojÄ™cia kontrakt menedżerski wyÅ‚Ä…czymy umowy o pracÄ™ – szerzej na temat samego kontraktu menedżerskiego patrz wpis: http://www.blogprawopracy.pl/blog/2009/08/kilka-slow-na-temat-kontraktu-menedzerskiego/). W obu wypadkach zastosowanie znajduje wyÅ‚Ä…cznie podatek progresywny. Sam fakt, że dochody z kontraktów menedżerskich zawieranych poza dziaÅ‚alnoÅ›ciÄ… gospodarczÄ… sÄ… opodatkowane podobnie jak praca w zasadzie nie budzi zdziwienia i pozostaje w zgodzie z innymi uregulowaniami ustawy o PIT. Niezadowolenie menedżerów budzi natomiast to, że odebrano im możliwość rozliczania siÄ™ na korzystnych zasadach wÅ‚aÅ›ciwych dla przedsiÄ™biorców (choćby przedsiÄ™biorców Å›wiadczÄ…cych usÅ‚ugi doradcze, a wiÄ™c podobnie jak w przypadku menedżerów oparte na osobistych kwalifikacjach). Dla dobrze zarabiajÄ…cych menedżerów zapisy ustawy o PIT przeÅ‚ożą siÄ™ na obowiÄ…zek uiszczenia wyższych danin na rzecz fiskusa niż w przypadku przedsiÄ™biorców z innych branż.
W poniższym wpisie przyjrzyjmy się pokrótce na czym tracą menedżerowie w zakresie podatków w stosunku do innych przedsiębiorców. W jedynym z kolejnych wpisów znajdą się uwagi dotyczące ZUS-u płaconego przez menedżerów.
Skala zamiast podatku liniowego, kosztów (nieomal) brak
Wszystkie przychody uzyskane przez menedżera na podstawie kontraktu menedżerskiego kwalifikowane są jako przychody z tzw. działalności wykonywanej osobiście (art. 13 ust. 1 pkt 9 o PIT) i podlegają opodatkowaniu podatkiem progresywnym, przy zastosowaniu skali podatkowej. Dotyczy to nawet przychodów uzyskiwanych z tego tytułu w ramach działalności gospodarczej. W konsekwencji nawet menedżer z działalnością gospodarczą będzie musiał zapłacić 32 % podatek od swoich dochodów ponad kwotę 85.528 PLN. Oznacza to, że menedżer który uzyska w roku podatkowym dochód na poziomie 300.000 PLN miesięcznie zapłaci ok. 30.000 PLN podatku dochodowego więcej niż przedsiębiorca z innej branż osiągający dochód analogiczny.
Ponadto – co bardzo istotne – koszty uzyskania przychodu przy umowach o zarzÄ…d sÄ… zryczaÅ‚towane i wynoszÄ… co do zasady 111,25 PLN (najwyżej 1.335 PLN rocznie). W konsekwencji każdy menedżer może pomniejszyć przychód z danego miesiÄ…ca jedynie o wskazanÄ… wyżej kwotÄ™, choćby jego rzeczywiste wydatki zwiÄ…zane ze Å›wiadczeniem usÅ‚ug na podstawie kontraktu menedżerskiego, takie jak koszt rozmów telefonicznych czy podróży sÅ‚użbowych byÅ‚y wielokrotnie wiÄ™ksze. W skrajnych wypadkach, jeÅ›li menedżer poniósÅ‚ duże koszty na przedsiÄ™biorstwo może okazać siÄ™, że podatkowo menedżer rozpozna dochód do opodatkowania w sytuacji gdy ekonomicznie bÄ™dzie pod kreskÄ…. W zakresie możliwoÅ›ci uwzglÄ™dnienia kosztów podatkowych przy obliczaniu dochodu korzystniej od menedżera sÄ… opodatkowani nawet osoby Å›wiadczÄ…ce pracÄ™ na podstawie umowy zlecenia (w ich wypadku koszt uzyskania przychodu to 20% otrzymanego wynagrodzenia).
VAT zależny od odpowiedzialności
To czy wykonywanie usług podlega opodatkowaniu podatkiem VAT zależy od postanowień samego kontraktu menedżerskiego. Opodatkowanie podatkiem VAT nie będzie dotyczyć kontraktów menedżerskich, które określają: a) zasady wykonywania zarządu, b) wynagrodzenie menedżera (te dwa elementy występują w zasadzie w każdym kontrakcie menedżerskim), a nadto c) przewidywać że wszelka odpowiedzialność względem osób trzecich z tytułu realizacji kontraktu będzie ciąży na zlecającym zarząd. Oznacza to, że menedżer wystawi fakturę jedynie gdy weźmie na siebie odpowiedzialność za szkody wywołane wykonywaniem usług z zakresu zarządu.
Praktyka dowodzi, że menedżerowie najczęściej nie chcą brać na siebie odpowiedzialności wobec osób trzecich (i trudno im się dziwić zważywszy na potencjalny zakres odpowiedzialności oraz fakt, iż pomimo jej przyjęcia menedżerowie i tak nie będą opodatkowani jak przedsiębiorcy na gruncie ustawy o PIT). Wniosek: VAT-u zwykle nie będzie, a więc menedżer może zapomnieć o oszczędzaniu VAT-u, kiedy idzie na zakupy dla swojego przedsiębiorstwa.
Menedżerowie otrzymujÄ…cy dochody na podstawie kontraktu menedżerskiego nie osiÄ…gnÄ… korzyÅ›ci podatkowych z tego, że prowadzÄ… przedsiÄ™biorstwo. W tym sensie przepisy podatkowe ksztaÅ‚tujÄ… sytuacjÄ™ menedżerów dużo mniej korzystnie niż innych grup zawodowych. SprawÄ… zajmowaÅ‚ siÄ™ TrybunaÅ‚ Konstytucyjny (wyrok z dnia 19 lipca 2007 r., sygn. akt K 11/06), jednak uznaÅ‚ że rozwiÄ…zania ustawy o PIT w stosunku do menedżerów sÄ… zgodne z konstytucjÄ… i stanowiÄ… wyraz polityki fiskalnej paÅ„stwa. Na razie nic nie zapowiada, aby ta polityka miaÅ‚a ulec zmianie. Menedżerowie próbujÄ… ratować siÄ™ przed fiskusem robiÄ…c rozmaite uniki (np. w ten sposób, że w ramach jednego kontraktu menedżerskiego ustalajÄ… dwa osobne wynagrodzenia – jedno za zarzÄ…d, zaÅ› drugie za doradztwo, które może być opodatkowane na innych zasadach niż tu opisane), ale organy skarbowe wciąż podchodzÄ… do takich rozwiÄ…zaÅ„ z dużą dozÄ… nieufnoÅ›ci. To wszakże jest inny temat, do którego zapewne jeszcze wrócimy.
