Na naszym blogu opisywaliśmy już podatkowe konsekwencje wykupienia pracownikom prywatnego abonamentu medycznego przez pracodawcę. Ten popularny środek „przyciągania” pracowników był przedmiotem wątpliwości podatników. Dotyczyły one tego, czy abonament medyczny stanowi przychód dla pracownika. Wątpliwości te rozwiał, na korzyść fiskusa, Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale siedmiu sędziów z 24 maja 2010 r. Z uchwałą NSA możesz zapoznać się tutaj.
Prywatny abonament medyczny = (raczej) przychód pracownika
Obowiązek podatkowy związany z otrzymaniem od pracodawcy prywatnego abonamentu medycznego był przedmiotem wątpliwości podatników co najmniej od dekady. Pracodawcy w większości działali ostrożnie i finansowali we własnym zakresie zaliczki na poczet podatku dochodowego związanego z przekazywanym pracownikowi abonamentem medycznym lub pobierali te zaliczki od pracownika. Wysokość zaliczki obliczana była w odniesieniu do wartości abonamentu, wykupywanego dla pracownika.
Niektórzy z pracodawców występowali jednak o interpretacje do Urzędu Skarbowego, a następnie od na ogół niekorzystnych rozstrzygnięć Dyrektora Izby Skarbowej odwoływali się do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego, gdzie nierzadko uzyskiwali satysfakcjonujące stanowiska. Tak było także w sprawie, która stała się przyczyną wydania uchwały NSA. Pracodawca uzyskał od US interpretację, która zobowiązywała go do pobierania podatku dochodowego od wartości wykupionego dla pracowników abonamentu. WSA w Warszawie, do którego trafiło odwołanie pracodawcy, uchylił tą interpretację, uznając, że samo przyznanie pracownikowi abonamentu medycznego nie jest opodatkowane, ponieważ stanowi tylko postawienie do dyspozycji pracownika świadczeń. Sąd zawyrokował, iż bardzo trudno jest w takim wypadku ustalić kwotę przychodu konkretnego pracownika.
Dyrektor Izby Skarbowej nie pogodził się z takim wyrokiem, składając kasację do NSA. W toku postępowania zapadła omawiana uchwała rozszerzonego składu siedmiu sędziów.
Pracownik jednak zyskuje (więc musi zyskać i fiskus)
Przedmiotem rozważań NSA w tym składzie było rozstrzygnięcie, czy prywatny abonament medyczny stanowi nieodpłatne świadczenie, które należy opodatkować.
Sąd orzekł, że wykupione przez pracodawcę dodatkowe pakiety świadczeń medycznych stanowią dla pracowników, uprawnionych do ich wykorzystania, nieodpłatne świadczenie w rozumieniu ustawy o podatku dochodowych od osób fizycznych, które podlega opodatkowaniu. NSA podkreślił, że pracownik, któremu firma wykupiła pakiet medyczny, uzyskuje konkretne uprawnienia. Nie jest to więc jedynie postawienie świadczeń do dyspozycji pracownika, które mogłoby być zwolnione od podatku.
Sąd zaznaczył, że istotą umowy między pracodawcą a centrum medycznym (w którym ten pracodawca wykupił abonament dla pracowników) jest gotowość centrum do świadczenia odpowiednich usług. Taka gotowość jest opłacana przez pracodawcę bez względu na to, czy pracownik skorzysta ze świadczeń, czy też nie.
NSA zauważył, że sama możliwość skorzystania z usług medycznych posiada istotny wymiar finansowy. Gdyby bowiem pracownik chciał samodzielnie zapewnić sobie taką możliwość, to musiałby wykupić abonament, płacąc za niego częstokroć więcej, niż kwota wydatkowana przez pracodawcę w przeliczeniu na jednego uprawnionego zatrudnionego.
NSA uznał więc, że pracownik nabywający dzięki pracodawcy możliwość nieodpłatnego korzystania z prywatnej opieki medycznej, otrzymuje przysporzenie majątkowe. Zdaniem NSA pracownik otrzymuje nieodpłatne świadczenie w momencie, w którym po stronie centrum medycznego powstaje obowiązek pozostawania w gotowości do świadczenia mu tych usług. Taką chwilą może być umieszczenie zatrudnionego na liście uprawnionych lub wręczenie mu karty identyfikacyjnej pacjenta.
Niestety, NSA nie wskazał sposobu obliczania wartości nieodpłatnego świadczenia z tytułu otrzymania abonamentu medycznego (jest to istotne, gdyż w większości nabyte abonamenty opłacane są przez pracodawców ryczałtowo). Stało się tak, gdyż ta kwestia nie była przedmiotem pytania prawnego, rozstrzyganego omawianą uchwałą.
Światełko w tunelu – zdanie odrębne jednego z sędziów
Chociaż uchwała składu siedmiu sędziów NSA nie jest powszechnie obowiązująca (wiąże ona tylko w rozpatrywanej sprawie), to stanowi ona istotny argument dla fiskusa.
Warto jednak zauważyć, że jeden z sędziów zgłosił zdanie odrębne, argumentując, że uchwała rozszerzyła w sposób nadmierny rozumienie pojęcia “otrzymania nieodpłatnych świadczeń”. Zwrócił on ponadto uwagę, że w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych ustawodawca wyróżnia dwa sposoby zaistnienia przychodu: a) otrzymanie i b) pozostawienie go do dyspozycji podatnika – z którymi można byłoby wiązać odmienne skutki dotyczące opodatkowania – co nie znajduje odpowiedzi w uchwale.
Wreszcie, sędzia podkreślił, że w prawie podatkowym są sytuacje, w których podmiot odnosi określone korzyści materialne, a nie znajduje do nich zastosowania żaden podatek.
Powyższe stanowisko, oraz fakt, że ciągle brak wskazania sposobu obliczania wartości nieodpłatnego świadczenia z tytułu otrzymania abonamentu medycznego (na to trzeba będzie czekać aż do rozstrzygnięcia kasacji w przedmiotowej sprawie przez NSA) prowadzi do wniosku, że choć w sporze o opodatkowanie abonamentów medycznych szala przechyla się obecnie na korzyść fiskusa, to kwestia daleka jest jeszcze od jednoznacznego zakończenia.
